wtorek, listopada 16, 2004

Tatrzańskie szlaki

Ciemniak (2096 m)
Rozłożysty masyw Czerwonych Wierchów składa się z czterech szczytów, dostępnionych kilkoma szlakami. Łączy je czerwona ścieżka grzbietowa. Ciemniak jest wierzchołkiem zachodnim. Prowadzają na niego dwa szlaki z Doliny Kościeliskiej. Pierwszy, znakowany czerwono, oddziela się od drogi bitej tuż nad polaną Wyżnią Kirą Mietusią i pnie się w górę grzbietem w dole zwanym Jadamicą - najpierw lasami, a potem wśród kosodrzewin i muraw halnych, z coraz rozleglejszymi widokami. Wielka polana , jeszcze w piętrze lasów, nosi nazwę Upłaz. Za Chudą Turnia, we wcięciu Chudej Przełączki, dołącza drugi wariant naszej drogi. Pokonawszy grzbiet Twardego Upłazu, ścieżka osiąga znaną ze wspaniałej panoramy kopę Ciemniaka. Z Kir 6 km, spacer 3.5 godziny . Drugi szlak, znakowany zielono, zaczyna się w pobliżu schroniska "Ornak". Przemierza lasy i zagajniki, a następnie długą, dwuczęściowa Polanę Tomanową , porośniętą wybujałymi trawami. Ponad wschodnim cyplem polany znaki zwracają się w lewo - na rozczłonkowane zbocza Ciemniaka. W tzw. Czerwonych Żlebkach wydobywano w XIX wieku rudę żelaza. W siodle Chudej Przełączki połączenie z wariantem pierwszym. W sumie na szczyt jest 6.5 km. spacerem 3.5 godziny. W zimie niebezpieczeństwo lawin i obsunięć. Z Ciemniaka można przejść za znakami czerwonymi w 1.5 godziny widokowym grzbietem Czerwonych Wierchów przez Krzesanicę (2122 m) i Małołączniak (2096 m)na Kopę Kondracką (2005m), skąd schodzą szlaki w Dolinę Małej Łąki (znaki żółte, 2.5 godziny) i w Dolinę Bystrej - do Kuźnic (po około 2 godzinach).


Giewont (1895 m)
Najpopularniejsza góra w Polsce, symbol Zakopanego. Z daleka widoczny 15 - metrowy krzyż wystawiony na szczycie w roku 1901. Północne ściany ( 500 - 600 m wysokości) pokrywa sieć dróg wspinaczkowych. Rekordowa liczba wypadków śmiertelnych, głównie przy próbach zejścia "na skróty", ale również od uderzeń piorunów. Kilka szlaków dojściowych. Z Zakopanego na polanę Strążyską i dalej za znakami czerwonymi boczna dolinką na lesistą Przełęcz w Grzybowcu (1311 m). Grzbietem Grzybowca ponad górną granicę lasu, a potem trawersami poniżej skał Małego Giewontu, ponad Doliną Małej Łąki. Na wapiennym żeberku turyści przechodzą pierwszy chrzest skalny. Chodnik dźwiga się dalej spalonym słońcem południowym zboczem Małego Giewontu, osiągając grzbiet powyżej Przełeczy Kondrackiej, gdzie łączy się ze znakami niebieskimi szlaku wiodącego z Kuźnic. Stąd jeszcze 30 minut na skalista kulminację. W sumie z Zakopanego 9 km - spacerem 3.5 godziny. Znakowany niebiesko szlak prowadzi z Kuźnic na Halę Kondratową, a od polany tej nazwy wspina się wśród kosodrzewin na Przełęcz Kondradzką. 250 m dalej następuje połączenie z trasą wiodącą ze Strążysk. Na stożek szczytowy podchodzimy zrazu po trawkach, wyżej zaś po jasnych wapiennych skałkach, zaopatrzonych w ubezpieczenia. Wejście na szczyt z Kuźnic zajmuje około 3 godzin. Widok ze szczytu jest niezwykły i obejmuje widnokrąg aż po linię Beskidów.

Granaty (2240 m)
Trzy wierzchołki zrośnięte w skalny masyw pomiędzy kotłem Czarnego Stawu a Dolinką Buczynową. Granią biegnie "Orla Perć". Z Hali Gąsienicowej można na nie odbyć wycieczkę okrężną. Niewielkie trudności. Ze schroniska Murowaniec według opisu drogi na Zawrat na wschodni brzeg Czarnego Stawu (40 minut). Odchodzą tu na lewo znaki żółte. Ścieżka wije się poprzez plątaninę kosodrzewin, a potem przez piarżysty żleb i upłazki pod ściany Skrajnego Granatu. W interesującej wspinaczce wznosimy się stromo w górę, zważając na znaki. Wierzchołek Skrajnego Granatu (2225 m) góruje nad trzema dolinami, co podnosi walory roztaczającej się zeń panoramy. Od schroniska 2 godziny. "Orla Perć" prowadzi nas teraz skalną granią na Pośredni a potem na Zadni Granat (25 minut, trudności). Z Zadniego Granatu schodzi ku Dolince Koziej nie strome kamienisto-trawiaste zbocze, którym zbiega w zakosy zielono znakowana ścieżka, obniżająca się dalej przez piarżyska i skaliste bule nad Zmarzły Staw pod Zawratem. Poniżej stawu połączenie szlakiem z Zawratu. W sumie z Zadniego Granatu do Murowańca 2 godziny, cała pętla zajmuje około 5 godzin.

Orla PerćNajefektowniejszy szlak turystyczny całych Tatr, przeprowadzony w latach 1903 - 06 z inicjatywy i wysiłkiem księdza Walentego Gadowskiego. Urozmaicona wspinaczka wśród ciągle zmieniających się widoków i formacji skalnych daje niezapomniane przeżycia. Mimo licznych sztucznych ułatwień trasa wymaga znacznej wprawy w chodzeniu po górach, jest bowiem przepaścista i niebezpieczna. Spod wierzchołka Świnicy obniżamy się w interesującej wspinaczce ponad kotliną Zadniego Stawu na przełęcz Zawrat (1 godzina). Skrzyżowanie z niebieskim szlakiem z Hali Gąsienicowej. Znaki czerwone wiodą dalej granią na Mały Kozi Wierch i za szczerbą Zmarzłej Przełączki Wyżnej (niebezpieczny śnieg) lewą stroną urwisk obniżają się na Przełęcz Zmarzłą, a z niej przez północne tarasy sławnej Zamarłej Turni na wąskie wcięcie Koziej Przełęczy. Z Zawratu przeszło 1 godzina. Skrzyżowanie z żółtym szlakiem. Następuje teraz wspinaczka na Kozie Czuby i na panoramiczny Kozi Wierch (2291 m) - z Zawratu 2.5 godziny. W Dolinę Pięciu Stawów zbiega szlak oznakowany na czarno. Dalej perć trzyma się najpierw południowej strony grzbietu, a potem przewija się na stronę północną, gdzie schodzi dość głęboko, by zboczem Czarnych Ścian wrócić do grani. W ładnej graniowej wędrówce przebywamy trzy wierzchołki Granatów, z Koziego Wierchu 3 godz. 45 min., z Zawratu 4 godz. 15 min. Ze Skrajnego Granatu (2225 m) "Orla Perć" zbiega na Granacką Przełęcz, skąd emocjonującym trawersem mija Orle Turniczki, przewijając się dalej przez urwiska Orlej Baszty. Bardzo ciekawa sceneria skalna cechuje odcinek wiodący przez Buczynowe Turnie. Omijając po południowej stronie skały Ptak i Kopę nad Krzyżnem osiągamy przełęcz Krzyżne. Z Granatów 1godz. 45 min., z Zawratu 6 godzin. Zejście za znakami żółtymi do Doliny Pięciu Stawów lub na Halę Gąsienicową

Przełęcz Iwanicka i Ornak (1868 m)
Masywny grzbiet Ornaku, rozdzielający górne odnogi Doliny Chochołowskiej i Kościeliskiej, udostępniony jest szlakiem graniowym. Drogi dojścia z obu sąsiadujących dolin. Od schroniska "Ornak" w Dolinie Kościeliskiej znakowany żółto szlak wyprowadza na Przełęcz Iwanicką (1459 m, od schroniska 1 godzina). Znaki żółte schodzą stąd do Doliny Chochołowskiej, z drogą bitą łącząc się w rejon wylotu Doliny Starej Roboty (z przełęczy niespełna 1 godzina ). Na pogarbiony grzbiet Ornaku wiodą znaki zielone. Poprzez Siwe Skały - kulminacje Ornaku (1867 m) - obniżamy się na Siwą Przełęcz. Można stąd zejść do Doliny Chochołowskiej (znaki czarne) lub kontynuować wędrówkę grzbietami na Starorobociański Szczyt (2176 m).

Rysy (2503 m)
Najwyższy szczyt w Polsce. Z trzech wierzchołków granicznym jest północno-zachodni (2499 m). Po Słowackiej stronie , poniżej Przełęczy pod Wagą, ruiny malutkiego schroniska . Wycieczka na Rysy - piękna i emocjonująca - jest godna polecenia tylko wyborowym turystom. Znaki czerwone. Od schroniska przy Morskim Oku brzegami jeziora nad którym rosną drobne limby. Od południowej toni szlak pnie się w górę na próg Czarnego Stawu pod Rysami (1583 m). Od schroniska 45 minut. Jezioro to zajmuje dno klasycznego kotła polodowcowego, ma powierzchnię 20.6 ha i głębokość 76.4 m. Dociera tu wielu spacerowiczów. Ku zachodowi odłącza się szlak na Przełęcz pod Chłopkiem. Ścieżka na Rysy obchodzi jezioro od wschodu, ku przeciwległym brzegom opada urwisko Kazalnicy, które przecinają największe drogi wspinaczkowe Tatr Polskich. Nasza ścieżka wznosi się dalej po piargach do Kotła pod Rysami a na wysokości 2100 m wchodzi na skalną grzędę - umiarkowane trudności, ekspozycja. Widoki są ciągle pełne groźnego uroku. Grzęda doprowadza do grani, skąd już tylko 15 minut do wierzchołka Rysów, pełnego zwykle różnojęzycznych turystów. Od schronisk 4 godziny. Panorama obejmuje większość ważniejszych szczytów tatrzańskich i cieszy się opinią jednej z najwspanialszych. Na szczycie Rysów turystyczne przejście graniczne czynne od 1 lipca do 30 września w godzinach 7 - 19, konieczny paszport. Wycieczka do słowackiej Chaty pod Wagą zajmuje 30 minut. Chatę podczas dwóch ostatnich zim zniszczyły lawiny, ale w jej ruinach funkcjonuje bufet. Można też zejść do schroniska nad Popradzkim Stawem - ze szczytu ponad 2 godziny.

Zawrat (2159 m)
Najsłynniejsza przełęcz Tatr Polskich, w XIX wieku sprawdzian umiejętności turystycznych. Wiedzie przez nią masowo uczęszczany szlak łączący doliny Gąsienicową i Pięciu Stawów, stąd często rozpoczyna się wędrówka na "Orlą Perć". Od Murowańca znaki niebieskie prowadzą wśród kosodrzewin i kęp świerków (górna granica lasu). Pod małym Kościelcem w dole widać kamień na miejscu śmierci w lawinie kompozytora, Mieczysława Karłowicza (w roku 1909). Ukryty za polodowcowym progiem, leży na wysokości 1620 m Czarny Staw Gąsienicowy, jedno z najpiękniejszych jezior tatrzańskich (powierzchnia 18 ha, głębokość 51 m). Od schroniska 30 minut. W prawo wybiega ścieżka na Kościelec. Znaki niebieskie wiodą brzegami stawu, a następnie wznoszą się skalistym terenem do posępnej kotliny Zmarzłego Stawu pod Zawratem. Szlak zbliża się dalej do ścian Małego Koziego Wierchu i wspina się w górę skalną grzędą - urwistą lecz dobrze ubezpieczoną (trudności). Z Zawratu odsłania się bardzo piękny widok na Tatry Wysokie. Z Hali Gąsienicowej 2 godziny. Skrzyżowanie z czerwono znakowaną Orlą Percią: w prawo na Świnicę, w lewo na Kozi Wierch i Granaty. Z Zawratu znaki niebieskie sprowadzają w Dolinę Pięciu Stawów, wysoko omijając Zadni Staw (najwyżej położone jezioro w Polsce - 1890 m o powierzchni 6.5 ha i głębokości dochodzącej do 31.5 m). Wkrótce ukazuje się Czarny Staw Polski (12.5 ha, 50.5 głębokości), a jeszcze niżej Wielki Staw, wzdłuż którego wiedzie nasza ścieżka, łącząca się kolejno z innymi szlakami. Wielki Staw jest najgłębszym z jezior Tatrzańskich (79 m) oraz jednym z dwu największych (34 ha). Nad jego południowo-zachodnim cyplem kryje się wśród złomów wysokogórski szałas. Z północno-wschodniej zatoki wypływa potok Roztoka, tworząc niżej największy wodospad Tatr - Siklawę (10 minut). Nasz szlak mija Mały Staw (0.2 ha), dalej zaś biegnie brzegiem Przedniego Stawu (7.7 ha, 34.5 m głębokości). Wśród bujnych kosówek stoi obszerne schronisko PTTK. Z Zawratu 1.5 godziny, z Murowańca 3 godziny. Znaki niebieskie wiodą stąd dalej nad Morskie Oko.